Gürcistan’da 27 Ekim’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimiyle birlikte kuvvetler ayrımında da değişiklik gerçekleşecek. Çünkü 1995 yılında kabul edilen Gürcistan Anayasasına ekim 2010’da yapılan değişikliklerin bu seçimlerin ardından yürürlüğe konulması planlanıyor. Bu değişikliklerle Cumhurbaşkanının yetkileri önemli ölçüde azalacak, parlamento ve hükümetin yetkileri arttırılacak. Cumhurbaşkanlığı
Gürcistan Cumhurbaşkanı 5 yıllık süreyle, gizli oylamayla halk tarafından seçiliyor. Ülke Anayasasına göre, bir kişi arka-arkaya iki defadan fazla aday olamaz. Cumhurbaşkanı, devlete ve yürütme koluna, Silahlı Kuvvetlere başkanlık yapıyor, Gürcistan’ın dış politikadaki en yüksek temsilcisi statüsü taşıyor, iç ve dış politikayı yönlendiriyor.
Gürcistan 9 Nisan 1991’de SSCB’den bağımsızlığını ilan etti. İlk cumhurbaşkanı seçimi 6 Mayıs 1991’de gerçekleşti. Gürcistan’ın ilk Cumhurbaşkanı seçilen Zviad Gamsahurdia bu görevinde sadece birkaç ay kalabildi. 1991’in sonu 1992’nin başlarında ülkede askeri darbe gerçekleşti ve Gamsahurdia ülkeden kaçtı. Eski SSCB Dışişleri Bakanı Eduard Şevarnadze göreve getirildi. Şevardnadze, 1995’e kadar Cumhurbaşkanı statüsüne sahip olmadan – Devlet Konseyi Başkanı olarak ülkeyi yönetti. Bu süre zarfında cumhurbaşkanlığı görevi boş bırakıldı. 5 Kasım 1995’de yapılan seçimlerle Şevardnadze resmen Cumhurbaşkanı oldu. 9 Nisan 2000 senesinde ise ikinci dönem için bu görevde kaldı. Lakin kasım 2003’te ülkede yapılan genel seçimlere hile katılmasının ardından muhalefetin başlattığı ve Batı’nın ciddi destek verdiği devrim Şevardnadze’nin ikinci dönemi tamamlamasına fırsat vermedi. “Gül devrimi” sonucunda Şevardnadze görevden ayrıldı ve ülke yönetimi Mihail Saakaşvili yönetimindeki muhalefetin eline geçti.
Mihail Saakaşvili ilk kez 4 Ocak 2004’te Cumhurbaşkanı seçildi. Gürcistan’da rüşvete son veren ve ülkenin demokratikleşmesi yönünde ciddi reformlar gerçekleştiren Mihail Saakaşvili 2007 yılında muhalefetin ciddi tepkisiyle karşılaştı ve görev süresinin dolmasına iki yıl kala erken seçim ilan etti. 5 Ocak 2008’de yapılan erken seçimlerde Saakaşvili ikinci kez bu görevi kazandı. İki dönem cumhurbaşkanı olan Saakaşvili, Anayasa gereği 27 Ekim’deki seçimlere katılmıyor. Saakaşvili’nin partisini bu seçimlerde daha önce Dışişleri Bakanı ve parlamento başkanı görevlerinde bulunan David Bakradze temsil ediyor. Bakradze, Saakaşvili’nin partisinin ciddi şekilde kan kaybetmesine karşın, hükümette bulunan Gürcü Hayali koalisyonunun adayı Giorgi Margvelaşvili karşısındaki en güçlü aday…
Parlamento
Gürcistan’ın yasama organı 150 milletvekilinden oluşan parlamentodur. Milletvekillerinin 77’si parti listesiyle, 73’ü ise dar bölge sistemiyle seçiliyor. Milletvekillerinin görev süresi 4 yıldır. Ülkede ilk çok partili genel seçimler 28 Ekim 1990’da yapıldı ve Zviad Gamsahurdia parlamento başkanı seçildi. 1991-1992 yıllarında Cumhurbaşkanı görevine gelen Gamsahurdia ile parlamento arasındaki tartışmalar silahlı çatışmaya dönüştü ve 1995 yılına kadar parlamento görevlerini Eduard Şevardnadze başkanlığındaki Devlet Konseyi yerine getirdi. Bağımsızlık döneminin ilk genel seçimleri 1995’de yapıldı. Bu seçimlerde ve ardından 1999’da yapılan seçimlerde Şevardnedze liderliğindeki Gürcistan Vatandaş İttifakı birinci oldu. 2004 ve 2008 seçimlerini ise Mihail Saakaşvili liderliğindeki Birleşik Ulusal Harekat kazandı. 1 Ekim 2012’de yapılan son genel seçimlerin galibi ise milyarder işadamı Bidzina İvanişvili liderliğindeki Gürcü Hayali koalisyonu oldu. 
Gürcü Hayali Koalisyonu oyların %56,67’sini, Mihail Saakaşvili liderliğindeki Birleşik Ulusal Harekat Partisi ise oyların % 43,33’nü aldı. İvanişvili’nin koalisyonu 85, Saakaşvili’nin partisi 65 milletvekili çıkardı. Ancak zamanla iki gruptan da ayrılanlar oldu ve parlamentoda 10 milletvekilinden oluşan bağımsızlar grubu oluştu. Gürcistan parlamentosunun başkanı, Gürcü Hayali koalisyonuna dahil olan Cumhuriyetçi Parti Genel Başkanı David Usupaşvili. İki dönemdir milletvekili olan Usupaşvili, parlamento başkanlığını 21 Ekim 2012’de David Bakradze’den devraldı. Gürcistan parlamentosu başkent Tiflis’de değil, Saakaşvili döneminde Kutaisi’de yapılan yeni binada faaliyet gösteriyor. Son dönemde ise yeniden başkente taşınması tartışma konusu… Bakanlar Kurulu
Ülkenin yürütme kolu Bakanlar Kurulu. Bakanlar Kurulunu Cumhurbaşkanı’nın önerisiyle parlamentonun atadığı Başbakan yönetiyor. Çok özel durumlarda Bakanlar Kurulu toplantılarına Cumhurbaşkanı kendisi başkanlık ediyor. 2008 yılına kadar Gürcistan Bakanlar Kurulunda 4 devlet bakanı ve 13 bakan temsil olunuyordu. Saakaşvili ikinci dönem Cumhurbaşkanı seçildikten sonra reform yaparak devlet bakanlarının sayısını üçe düşürdü. Saakaşvili döneminde Gürcistan’da devlet bakanı görevi normal bakan görevinden çok daha önemliydi. Avrupa-Atlantik mekana entegrasyondan ve reentegrasyondan sorumlu devlet bakanları Başbakan Yardımcısı görevini de yürütüyorlardı. İvanişvili’nin kabinesinde ise durum farklı. Mevcut kabinede 16 bakan, 4 devlet bakanı bulunuyor. Devlet bakanları, Avrupa-Atlantik mekana entegrasyondan, reentegrasyondan,diasporadan ve istihdamdan sorumlular. Ancak İvanişvili, devlet başkanlarının hiç birisini kendisine yardımcı olarak atamadı. Başbakanın iki yardımcısı bulunuyor. 21 Ocak 2013’e kadar Savunma Bakanı İrakli Alasaniya ve Enerji Bakanı Kaha Kaladze bu görevde bulunuyorlardı. Ancak İvanişvili, Alasaniya’nın bu yetkisini alarak Eğitim Bakanı ve Gürcü Hayali’nin şimdiki cumhurbaşkanı adayı Giorgi Margvelaşvili’yi Başbakan Yardımcısı atadı.
Gürcistan’ın Başbakanı Bidzina İvanişvili, Forbes listesine göre, dünyanın 153.en zengin adamı. Servetinin 5,5 milyar dolardan fazla olduğu bildiriliyor. 1956 doğumlu İvanişvili, siyasete 2011 yılında atıldı. 2012’de İvanişvili liderliğindeki Gürcü Hayali-Demokratik Gürcistan koalisyonu genel seçimleri kazanarak parlamento çoğunluğuna ve hükümete sahip oldu. Daha önce Rusya ve Fransa vatandaşlığı bulunan İvanişvili, 2010 yılında Gürcistan vatandaşlığından çıkartıldı, Ekim 2012’de ise Cumhurbaşkanı Saakaşvili’nin kararıyla yeniden Gürcistan vatandaşlığına geri döndü, ancak diğer vatandaşlıklarına veda etmek zorunda kaldı. İvanişvili, son aylarda defalarca Başbakan görevini bırakacağını açıkladı. En son açıklamasında, cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından Başbakanlıktan ayrılacağını bildirdi. Bu konuda ne kadar ciddi ve kararlı olduğu, 27 Ekim’den sonra açıklığa kavuşacak…Siyasi partiler
Gürcistan, siyasi partilerin sayısına göre Güney Kafkasya’da lider konumunda. Adalet Bakanlığının kayıtlarına göre, ülkede 216 siyasi parti ve harekat bulunuyor. Siyasi partilerden 7’si parlamentoda temsil olunuyor. Mihail Saakaşvili liderliğindeki Birleşik Ulusal Harekat Partisi ve Gürcü Hayali Koalisyonuna dahil olan 6 parti: Gürcü Hayali-Demokratik Gürcistan Partisi, Cumhuriyetçi Parti, Muhafazakar Parti, Bizim Gürcistan-Özgür Demokratlar Partisi, Sanayi Gürcistan’ı Kurtaracak Partisi ve Ulusal Forum. Bunun yanı sıra, İvanişvili’nin koalisyonunun listesiyle iki partinin de lideri parlamentoda temsil olunuyor. Bunlar, Yeşiller Partisi lideri Giorgi Gaçeçiladze ve Halk Partisi lideri Koba Davitaşvili… 
Parlamento dışında en çok tanına partiler ise Giorgi Targamadze başkanlığındaki Hristiyan Demokrat Harekat, Şalva Natelaşvili liderliğindeki İşçi Partisi, Nino Burcanadze liderliğindeki Demokratik Harekat-Birleşik Gürcistan Partisi… Gürcistan siyasi hayatında partiler kadar sivil toplum örgütlerinin de rolü kayda değer bir gerçeklik. 2003 yılındaki gül devriminde çok etkin rol oynayan STK’lar bugün arka planda olmalarına rağmen, halen sivil toplum enstitüsü güçlü. Ülkenin en çok tanınan sivil toplum örgütü, bir çok uluslar arası kuruluşlarla işbirliği bulunan Genç Hukukçular İttifakı… Tiflis, ayrıca Güney Kafkasya’da sivil toplum faaliyetlerinin de merkezi konumunda. Çoğu uluslararası kuruluşların Güney Kafkasya temsilciliği, baskıların ve bürokratik engellerin azlığı nedeniyle Tiflis’te bulunuyor…
Medya
Gürcistan, basın özgürlüğü açısından da Güney Kafkasya’nın en önde gelen ülkesi. Uluslararası kuruluşların değerlendirmelerine göre, Gürcistan, basın özgürlüğü açısından “nispeten özgür” ülkeler sırasında. Freedom House’un 2013 raporunda Gürcistan bir önceki yıla göre 15 kademe ilerleyerek, 197 ülkeden oluşan listede 111.sıradan 96.sıraya yükseldiği bildiriliyor. Gürcistan’ın yakın komşularından Ermenistan bu listede 134., Azerbaycan ise 177.sırada bulunuyor. Gürcistan’da yayın yapan ulusal kanallar kamu yayıncısına dönüşen 1TV, Mze, Rustavi 2, Sakartvelo, İmedi, İveriya, Real TV, Region TV ve Kafkasya. Bunun yanı sıra, ülkenin idari bölgelerinde yayın yapan 30’dan fazla bölgesel televizyon kanalları da mevcut. Bunlardan en çok bilinenler Acara TV, 25.kanal, TV9, 12.kanal, Trialeti, Rioni, Marneuli, L-TV ve diğerleri… Ülkede en çok bilinen gazeteler Rezonansi, Ahali Taoba, 24 Saati, Versia, Alia, Kvela Siahle, Asaval-Dasavali ve Kviris Palitra… Bunların yanı sıra, Gürcü, Rus ve İngilizce yayınlanan Georgian Times gazetesi ile Civil Georgia (civil.ge) internet gazetesi de Gürcistan’la ilgili haber kaynakları sırasında. Gürcistan’da Rusya, Ermenice, Azerbaycan Türkçesinde yayın yapan televizyon, radyo kanalları ve gazeteler de bulunuyor…
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder