Ukrayna'da yasa gerilimi

Kasım ayından beri  protestoların bitmediği Ukrayna’da Yeni Yıl tatili dönemindeki nispi sessizlik yerini yeniden tartışmalara bıraktı.  Viktor Yanukoviç yönetiminin gerçekleştirmeye çalıştığı yasal düzenlemeler gerilimi arttırdı.

16 Ocak’ta Ukrayna parlamentosu son dönemlerin en tartışmalı kararlarına imza attı. Muhalefetin parlamentonun faaliyetini bloke etmesine rağmen, iktidar partisi milletvekilleri her hangi bir görüşme yapmadan el yöntemiyle oy kullanarak 11 yasa ve bir düzenlemeyi onayladı.

Hakimler, yakınları ve aile üyeleri ile ilgili bilgiler dokunulmaz olacak

Bu tasarılardan en önemlisi milletvekilleri Vadim Kolesniçenko ve Vladimir Oleynik’in imzasını taşıyordu. Yargı sistemi ve hakimlerin statüsü ile ilgili tasarıyla hakimler ve onların yakınlarını ilgilendiren bir dizi ciddi düzenlemeler kabul edilmiş oldu.

Yeni düzenlemelere göre, hakimler, onların yakın akrabaları ve aile üyeleri ile ilgili gizli bilgilerin yasadışı tollarla toplanması veya yayılması, hakime hakaret veya baskı gibi suçları işleyenler para cezası veya 2 sene hapisle cezalandırılacak. Kolluk kuvvetleri personeli, ailesi ve yakınlarına  yönelik benzer suçların cezası ise 6 aya kadar hapis olacak.

İftiranın cezası artıyor, kapsamı genişliyor

Ukrayna parlamentosu Ceza Kanununun iftira suçlarını düzenleyen 151.maddesine yapılan değişiklikleri de destekledi. Bu değişiklikler İnternet yoluyla işlenen benzeri suç için de cezayı öngörüyor. Bu eylemden dolayı para cezasının yanı sıra 50-100 saat zorunlu çalışma veya bir sene ıslah edici çalışma öngörülüyor.

Sim-kartlar ancak pasaportla satılacak

235 milletvekilinin oy verdiği pakette yer alan bir başka düzenlemeye göre, bundan sonra Ukrayna’da Sim kartlar yalnız pasaportla satılacak. Cep operatörlerinin müşteriyle pasaport bilgilerinin yer aldığı sözleşme imzalaması zorunlu olacak.

İnternet denetimi artacak

Paketteki en dikkat çeken ve tepki doğuran düzenlemelerden birisi internetle ilgili. Bu düzenlemeye göre, Devlet İletişim ve Enformatizasyon Komisyonu internet sağlayıcılarından kendi abonelerinin internet sitelerine erişimini durdurmayı talep edebilecek. Bu durumda internet sağlayıcılarının yasalara aykırı içeriklerin paylaşıldığı internet sitelerine erişimi sınırlaması zorunlu olacak. Ayrıca, devlet kaydı olmadan haber ajansı faaliyeti gösteren siteler de sınırlamalara tabi tutulacak.

Komisyonun talebini yerine yetirmeyen operatörler para cezasına çarptırılacak.

Bunun yanı sıra, telekomünikasyon operatörleri ve internet sağlayıcılarının kendi kaynakları hesabına operasyon-takip tedbirlerinin gerçekleştirilebilmesi için gerekli ekipman alması, bu ekipmanların fonksiyonelliğini sağlaması zorunlu olacak.

Yurt dışından para alan STK’lar yabancı ajan olarak kabul edilecek

Pakette STK’Ları ilgilendiren düzenlemelere de yer verildi. Bu düzenlemelerle, yurt dışından para alan STK’lar yabancı ajan olarak kabul edilecek.

5’ten fazla araç konvoy halinde hareket edemeyecek

Ukrayna parlamentosunun kabul ettiği bir diğer tasarı da gösterilerle  ilgili. Bu yasa yürürlüğe girdiği andan itibaren Ukrayna’da İçişleri Bakanlığının onayı olmadan 5’ten fazla otomobil konvoy halinde hareket edemeyecek. Bu kuralı ihlal edenler para, ehliyete el konulma veya 1-2 sene sürücülükten uzaklaştırma cezası alacak. Böylelikle, Ukrayna yönetimi, özellikle son aylarda düzenlenen konvoy gösterilerini engellemiş olacak.

Maske, kask, atkı ve şapkayla gösterilere gitmek yasak

Gösterilerle ilgili bir diğer sınırlama giyimle ilgili olacak. Sokak gösterilerine yüz teşhisini zorlaştıran maske, kask, atkı veya şapka ile katılanlar para veya 15 gün hapisle cezalandırılacak. Üzerinde silah, piroteknik madde, göz yaşartıcı gaz bulunan göstericileri de benzer cezalar bekliyor.

Bina işgali veya bloke etmenin cezası ağırlaşacak

Kamu binalarının işgali, kolluk kuvvetleri mensuplarına silah ve diğer öğeler kullanılarak mukavemet gösterilmesi gibi eylemlerin cezasının üst sınırı 8 seneden 10 seneye çıkartılacak.

Kamu, işletme binalarını veya evleri işgal veya bloke etmeye çağırışın, bu çağırışı yaymanın veya bu tür çağırışların metinlerini toplamanın cezası ise 5 seneye kadar hareket özgürlüğünün sınırlandırılması veya 2 seneden 6 seneye kadar hapis olacak. Daha önce bu suçlardan dolayı para cezası, 6 aya kadar hapis veya 5 seneye kadar özgürlüğün sınırlandırılması öngörülüyordu.

Kiev Valiliği protestoculardan tazminat talep edecek

Bu yasanın kabulünün hemen ardından – daha onay aşaması tamamlanmadan Kiev Valiliği protestoculara karşı tazminat davası açabileceğini açıkladı. Yapılan basın açıklamasında şimdilik somut rakam söylemenin mümkün olmadığı, ancak yüz binlerce dolarlık bir zararın söz konusu olduğu bildirildi. Valiliğin bu parayı gösterilerin organizatörlerinden talep edeceği kaydedildi.

Muhalefet: “Yanukoviç Kremlin senaryosunu uyguluyor”

Protestocular ise parlamentonun kabul ettiği tasarıları  “diktatörlük yasaları” olarak nitelendirdi. Svoboda Partisi lideri Oleg Tyagnibok, Bağımsızlık Meydanında yaptığı konuşmada Ukrayna parlamentosunun kabul ettiği yasaların Rusya ve Belarus’ta uygulandığını bildirdi. Tyagnibok, Ukrayna yönetiminin Kremlin senaryosunu uyguladığını söyledi: “Putin Yanukoviç’e talimat verdi ve parlamento başkanı Rıbak, Bölgeler Partisi ve komünistlerle birlikte bu talimatı uyguladı”. Muhalif lider, Ukrayna’da parlamentarizm kavramının kaybolduğunu ve bir darbe gerçekleştiğini vurguladı.

İnsan hakları örgütleri endişeli

Uluslararası insan hakları kuruluşları da Ukrayna parlamentosunun kabul ettiği yasaları eleştirdi. Freedom House teşkilatı parlamento başkanını ve Cumhurbaşkanını bu yasaları onaylamamaya çağırdı. Freedom House Başkanı David Cramer “Ukrayna’nın demokratik yolla seçilmiş iktidarının Ukrayna halkının demokratikleşme çabalarından nasıl uzaklaştığını görmek çok üzücü” dedi. Cramer, bu yasaların onaylanması durumunda Ukrayna’yı “karanlık dönemlerin” beklediğini söyledi.

Sınırsız Gazeteciler Örgütü de kabul edilen kanun paketinden rahatsızlığını ifade etti.  Örgütün, bu kanunların kabulünü hayretle karşıladığı bildirildi.

Tartışmalı paket Yanukoviç’e gönderildi

Ancak parlamento başkanı Vladimir Rıbak  kanunların Ukrayna parlamentosunun içtüzüğüne uygun şekilde kabul edildiğini ve yasaların tamamını onayladığını söyledi. Öte yandan Rıbak, muhalefetin 10 tasarının iptali için başvuruda bulunduğunu bildirdi.  Parlamento başkanı, kabul edilen yasaların Avrupa kanunlarına da uygun olduğunu vurguladı.  Rıbak, dünyanın hiçbir yerinde idari binanın işgal edilmesi ve orada yemekhane, yatakhane oluşturulması gibi bir durumun söz konusu olmadığını söyledi.

Füle: “Bu yasalar Ukrayna’nın taahhütlerine aykırı”

Genişleme ve komşuluk politikalarından sorumlu AB komiseri Stefan Füle ise Ukrayna’da Perşembe günü kabul edilen kanunların vatandaş özgürlüklerini sınırladığını bildirdi. Füle, Twitter sayfasında, kabul edilen yasaların Ukrayna’nın AB karşısındaki taahhütlerine aykırı olduğunu yazdı.

(Gönül Şamilkızı - TRT Türk Artı)