Rusya-Gürcistan savaşının üzerinden 5 yıl geçti

Gürcistan’la Rusya arasında  en yakın tarihte - 2008 senesinde yaşanan  5 günlük savaşın bu hafta 5.yıldönümü.  Bu savaş sonucunda Rusya, Gürcistan toprakları olan Güney Osetya ve Abhazya’nın bağımsızlığını tanıyarak,  işgali resmileştirdi. Bu kararın ardından Tiflis Moskova ile diplomatik ilişkileri kesti.

Gürcüler,  daha net ifade edersek, Saakaşvili ve taraftarları için bu savaş anayasal düzenin sağlanması amacıyla başlatılan ve işgalle sonuçlanan bir operasyondu.   Rusya içinse bunun adı  savaş değil, işgal hiç değil,  sadece bir  “barış operasyonu”…

Medvedev: “Bu, bölgesel hedefleri olan barış operasyonu idi. Düzeni sağladık ve çıktık…”

2008 yılında Devlet Başkanı görevinde bulunan  Rusya Başbakanı Dmitri Medvedev savaşın 5. Yıldönümünde Russia Today televizyonuna verdiği röportajda Rusya ile Gürcistan arasında devletler arası ya da halklar arası bir savaş yaşanmadığını savundu. 
Medvedev, bunun bölgesel hedefleri olan bir barış operasyonu olduğunu iddia etti: “Biz Güney Osetya ve Abhazya'da sivil halka ve Rusya vatandaşlarına saldıran düşmanın silahlı varlıklarını etkisiz hale getirdik.  Hedefimiz Tiflis’i işgal etmek, Saakaşvili’yi devirip idam etmek değildi. Gerçi bana göre  Saakaşvili eli sıkılacak birisi değil, ben onun bir savaş suçlusu olduğunu düşünüyorum, ama onun kişisel kaderi beni ilgilendirmiyor. O dönemde 90 günlük bir devlet başkanı ve ordunun komutanı olarak asla Tiflis'e girilmesi emrini vermedim. Siyasi rejimin değiştirilmesi, Saakaşvili'nin devrilip idam edilmesini istemedim. Biz Gürcistan'la savaşmadık. Rusya Federasyonu'nun çıkarlarını korumamız gerekiyordu. Düzeni sağladık ve çıktık”.…

Medvedev,  Gürcistan ordusuna ateş açılması emrini zorunlu verdiğini söyledi: “Sanırım Saakaşvili, Rusya'da yönetim değişince hedeflerine sessizce ulaşabileceği yanılsamasına düştü. ABD ve diğer batılı ülkeler Saakaşvili'ye manevi desteğin yanı sıra maddi destek verdi. 2002-2008 arasında Gürcü ordusu askeri harcamalarını 50 kat artırarak 1 milyar dolara ulaştı. Bir de NATO üyeliği için başvurunun reddedilmemesi, Saakaşvili'yi koruma kapsamında olduğu yanılsamasına itti".

Dmitri Medvedev, Saakaşvili’nin cumhurbaşkanlığından gitmesiyle birlikte iki ülke arasında ilişkilerin önünün de açılacağını vurguladı.

İvanişvili’nin özel temsilcisi: “Gürcistan 2008’de dramatik hata yaptı”

Rusya Başbakanı’nın açıklamalarını değerlendiren Gürcistan  Savunma Bakanı İrakli Alasaniya ise bugün Tiflis’in hem de kaybettiği topraklarla iletişim kurmak için Moskova ilişkileri iyileştirmeye çalıştığını söyledi. Bunun yanı sıra, Alasaniya, Gürcistan hükümetinin yakın 10 yıl içerisinde iki ülke arasındaki ilişkilerin düzeleceğine ilişkin hayal kurmadığını bildirdi. Savunma Bakanı, Medvedev’in Cumhurbaşkanı Saakaşvili ile ilgili söylediklerine  ise sessiz kaldı.

Gürcistan Başbakanı'nın Rusya ile ilişkilerin iyileştirilmesinden sorumlu özel temsilcisi Zurab Abaşidze ise  2008 senesinde Gürcistan’ın doğru davranmadığını söyledi.  Abaşidze,  Rustavi 2 televizyonuna yaptığı açıklamada 2008 senesinde  Gürcistan’ın işgalin kurbanı olduğunu, ancak Gürcistan tarafından da yanlış adımlar atıldığını ve dramatik hatalar yapıldığını vurguladı.  Başbakan İvanişvili’nin özel temsilcisi, bu hata sonucu Rusya’nın Abhazya ile  Güney Osetya’nın bağımsızlığını tanıdığını  ve şimdi bu sorunu çözmenin çok zor olduğunu söyledi. Abaşidze,  Gürcistan’ın hatalarını kabul ettiğini ve Rusya ile ilişkileri düzeltmeye çalıştığını bildirdi.  Ancak özel temsilciye göre, kimse Rusya’nın tutumunu değiştireceğini ve Abhazya ile Güney Osetya’nın tanınması kararını iptal edeceğini beklemiyor.  Sadece Tiflis bu konuda zamanla küçük adımlarla ilerleme sağlanacağını  umuyor.

Givi Targamadze: “Çok büyük bedel ödedik, ama bu savaş sonucunda Gürcistan’ın tamamen işgalini önledik”

2008’de Gürcistan parlamentosu Savunma ve Güvenlik Komitesi Başkanı görevinde bulunan milletvekili Givi Targamadze’ye göre, 2008’de yaşananlar bir trajedi. Ancak çok büyük bedeller ödense de, bu savaş sonucunda Gürcistan’ın tamamen işgali önlendi. Öte yandan, Targamadze’ye göre, bu savaş sonucunda bölgede tüm taşlar yerine oturdu:  Rusya ‘nın işgalci statüsü tescillendi.  Temsil ettiği Saakaşvili iktidarının en büyük hatasının ne olduğuna gelince, Targamadze’ye göre, en büyük yanlış zamanında Güney Osetya’daki Rus askerlerinin ve Abhazya’daki Rus barış gücünün yasadışı ilan edilerek çıkartılmaması…

Gürcü uzmanlar ne diyor?

Yetkililerin görüşleri böyle. Peki savaşın 5. yılında Gürcü uzmanlar ne düşünüyor?  Gürcistan tarafı gerçekten hatalı mıydı? Savaşı Tiflis mi başlattı?Rusya’nın yaptığı “barış operasyonu” muydu? Saakaşvili iktidarına yönelik savaş eleştirileri  ne kadar haklı? İvanişvili hükümetinin Moskova ile ilişkileri düzeltme çabalarının yakın gelecekte değişimle sonuçlanma olasılığı ne kadar? Moskova ile ilişkileri düzeltme çabaları  Gürcistan’ın  NATO ve Avrupa Birliği’ne entegrasyon stratejisini etkileyebilecek kadar güçlü mü?

trtturk.com.tr bu soruları Gürcü uzmanlara sordu.

Aleksandr Rondeli: “Bu savaşın amacı,  Batı’ya “Kafkasya Rusya’nındır mesajı vermek idi”

Gürcistan Stratejik ve Uluslararası Araştırmalar Vakfı Başkanı,  politika uzmanı Aleksandr Rondeli’ya göre, 2008’de Rusya Batı’dan Kosova’nın intikamını aldı ve  “Kafkasya benimdir” diye gözdağı vermeye çalıştı: “Bu, Kafkasya’nın Rusya’nın etki alanı olduğunu göstermek için tasarlanan bir operasyon, emperyalist bir savaş idi. Rusya uzun yıllar buna hazırlanmıştı ve maalesef, Gürcistan bunun karşısında hiçbir şey yapamadı”.

Aleksandr Rondeli, Dmirtri Medvedev’in “barış operasyonu” tanımlamasını yaparak yalan söylediği ve Gürcistan’la dalga geçtiği görüşünde: “Rusya, SSCB gibi yalan üzerinde inşa edilmiş bir ülkenin devamcısı ve aynen halefi gibi yalan üzerine kurulu bir devlet.  Böyle bir devletin işgale “barış operasyonu” demesi çok normal. Başka ne diyebilirler ki? Elbette, işgalci olduklarını söylemeyecekler”.

““Tiflis’in de hatası vardı“ demek devletçiliğe aykırı”

Gürcü analiste göre, Medvedev’in tutumundan daha kötü ve tehlikeli olan başka bir şey var. Bu da  Gürcistan’da bazı milletvekillerinin,  politikacıların, resmi makam sahiplerinin ve uzmanların  “Tiflis’in de hatası vardı” diye açıklamalarda bulunması.  Aleksandr  Rondeli, bunun  devletçiliğe aykırı ve hatta “aptalca” bir tutum olduğunu düşünüyor: “Gürcistan suçlu değildi. Bu, bir emperyalist savaş idi,  Rusya Gürcistan’ı kendi kontrolüne almak istiyordu. Karar Kremlin’de verilmişti ve Saakaşvili bunun karşısında hiçbir şey yapamazdı.  Rusya işgali gerçekleştirdi ve şimdi de Gürcistan’daki bazı devletçilikten anlamayan insanların yardımıyla  “Aslında Ruslarla Gürcüler kardeş idi, Saakaşvili provokasyon yaptı”  görüşünü yaymaya çalışıyor. Oysa bu, bir yalan. Gürcülerle Ruslar kardeş-falan değildi. Bu, bir işgal idi ve suçlusu Saakaşvili değildi. Bunun tersini savunanlar  Gürcistan devletçiliğine ne kadar zarar verdiklerinin farkında bile değiller. İvanişvili de ilk başlarda bu görüşü savunuyordu. Ancak zamanla bunun devletçi bakış açısı olmadığını anladı ve söylemlerinden vazgeçti”.

Giorgi Kanaşvili: “2008 savaşı Rusya’nın uzun süre hazırlandığı bir provokasyon idi, ama Gürcistan da bundan kaçınabilirdi”

Gürcistan Kültürel İlişkiler Merkezi – Kafkasya Evi Başkanı Giorgi Kanaşvili de 2008 savaşının Rusya’nın uzun süre hazırlandığı bir provokasyon olduğu görüşüne katılıyor. Ancak  Rondeli’den farklı olarak Kanaşvili, Gürcistan’ın da sorumluluğunun olduğu söylüyor . Kanaşvili’ye göre, Gürcistan bu provokasyondan kaçınabilirdi: “Evet, Rusya’nın uzun süreli bir provokasyon hazırlığı vardı. Evet, savaşı Gürcistan başlatmadı.  Ancak Tiflis de Güney Osetya ve Abhazya sorununun çözümü için uzun süre beklemek istemedi ve sonuç olarak her iki bölgeyi kaybetti”.

Giorgi Kanaşvili,  Saakaşvili iktidarının Gürcistan’da geçtiğimiz sene yapılan genel seçimleri kaybetmesinin bir nedeninin de 2008 savaşındaki başarısızlık olduğu görüşünde: “Elbette, kaybedenler her zaman yargılanıyor. Ancak bu bir gerçek ki, Gürcü toplumu 2008’deki davranışlarından ve kararlarından dolayı Saakaşvili’yi yargılıyor”.

Peki ya  bundan sonra?
Uzmanlar,  İvanişvili hükümetinin Moskova ile ilişkileri düzeltme çabalarına olumlu bakıyor, ama yakın ve hatta orta vadede Gürcistan-Rusya ilişkilerinde ciddi ilerleme sağlanacağına ihtimal vermiyor.

Diplomatik ilişkilerin kurulması imkansız

Giorgi Kanaşvili, yeni hükümetin rasyonel davrandığını ve her hangi bir illüzyona kapılmadan ilişkileri iyileştirmeye çalıştığını söylüyor. Ancak analiste göre,  bu o kadar kolay değil. Yakın yıllarda ekonomi ve kültür alanında belirli ilerlemeler olabilir, ancak diplomatik ilişkilerin kurulması mümkün görünmüyor: “Çünkü Tiflis hiçbir şekilde Gürcistan topraklarında 3 Rusya büyükelçiliğinin olmasını kabul edemez. Bu, işgalin kabul edilmesi, Abhazya ve Güney Osetya’nın tanınması anlamına gelebilir. Rusya’nın da Güney Osetya ve Abhazya’nın tanınması kararından geri çekilmesi mümkün görünmüyor.  Öte yandan, Gürcistan NATO ve Avrupa Birliğine entegrasyonu tercih eden bir ülke. Bu durumda  diplomatik ilişkilerin kurulması ihtimali yok gibi. İki taraf da bunun farkında ve bana göre, en doğrusu da bu. Abhazya ve Güney Osetya’nın statüsü konusundaki tartışmalar  bizi bir yere götürmeyecek. Onun için de belki en iyisi bu konuyu biraz arka planda tutarak yavaş-yavaş barışın sağlanması için rasyonel  çaba göstermek ve ekonomik ilişkileri yeniden kurmaktır. Büyük olasılıkla, böyle de olacak. Diplomatik ilişkiler ise gayri-resmi kanallarla sürdürülecek”.

Aleksandr Rondeli ise diplomatik ilişkilerin kurulmasına gerek bile olmadığını düşünüyor: “Elbette, tüm komşularla ve de Rusya ile normal ilişkiler çok önemli. Ama “normal” kelimesini Gürcüler farklı, Ruslar farklı anlıyor. Bizim için “normal ilişki” iyi niyetli komşuluk ilişkisidir.  Ruslar için ise “normal ilişki” Gürcistan üzerinde kontrolü ele geçirmektir”.

“Artık Rusya’nın Gürcistan üzerinde kontrol sağlaması çok zor”

Ancak analist, bütün çabalarına rağmen artık Rusya’nın Gürcistan üzerinde kontrol sağlamasının mümkün olmadığını söylüyor: “Gürcistan’ın bağımsızlığından geçen sürede izlediği yol ve elde ettiği güç, kendisini Rusya’dan koruması için yeterli olacaktır diye düşünüyorum.  Rusya bir işgalci.  İşgalci  ile diplomatik ilişki kurulamaz, kurulmaması gerekiyor.  Gürcistan hükümetinin de bunun bilincinde olduğunu düşünüyorum. Gürcistan’ın NATO’ya, Avrupa Birliğine entegrasyon hattından vazgeçebileceğine ilişkin söylemler sadece Moskova ile ilişkileri düzeltmek için bir taktik olabilir. Ancak Gürcistan toplumunun ve devletinin NATO ve AB’ye entegrasyon stratejisinden vazgeçmesi mümkün değil”.

“Gürcistan’ın NATO ve AB hedefinden vazgeçmesi pratik olarak mümkün değil”

Giorgi Kanaşvili de Gürcistan’ın NATO ve AB’ye entegrasyon hedefinden vazgeçmesinin imkansız olduğunu vurguluyor: “Retorik farklı olsa dahi,  aslında Gürcistan’ın dış politikasında değişen bir şey yok.  Yeni hükümet de aynen eski hükümet gibi NATO ve AB’ye entegrasyon politikalarını sürdüreceğini bildiriyor. Zaman-zaman NATO ve AB’ye entegrasyon politikasından vazgeçildiği izlenimini yaratan söylemler olabilir, ancak bu, pratik olarak mümkün değil”.

Kanaşvili’ye göre, NATO ve AB’ye entegrasyon Gürcü toplumunun tercihi ve hükümette kim olursa olsun, bunu göz önünde bulundurmak zorunda…

(GÖNÜL ŞAMİLKIZI)